Przeskocz do treści
Zniesienie współwłasności, jak to zrobić?

Zniesienie współwłasności, jak to zrobić?

23.11.2020 Rozwody

Współwłasność ze swej natury może dotyczyć różnych rzeczy. Przedmiotem współwłasności może być zarówno rzecz ruchoma np. samochód, jak i nieruchomość np. mieszkanie. Definicję współwłasności zawiera Kodeks cywilny, art. 195 k.c. stanowi: „Własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom (współwłasność)”. W uproszczeniu zatem ze współwłasnością mamy do czynienia wówczas, gdy jedna rzecz należy do co najmniej dwóch osób. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na jeszcze jedną istotną rzecz, a mianowicie rodzaje współwłasności. W art. 196 § 1 Kodeksu cywilnego wskazano: „Współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych, albo współwłasnością łączną”.

Współwłasność łączną regulują przepisy dotyczące stosunków, z których ona wynika (np. z taką współwłasnością łączną mamy do czynienia w przypadku małżonków, którzy mają typową wspólność ustawową dot. ich wspólnego majątku). Współwłasność łączna musi zatem wynikać wprost
z przepisów szczególnych.

Z różnych względów jednakże współwłaścicielom może zależeć na zniesieniu współwłasności danej rzeczy. Pojawiają się wówczas pytania jak to zrobić? 

Chciałbym omówić sposoby zniesienia współwłasności w częściach ułamkowych, a więc takiej w której udział każdego współwłaściciela we własności jest określony ułamkiem. Podstawowym sposobem zniesienia współwłasności jest podział  rzeczy. Zgodnie z art. 211 Kodeksu cywilnego „Każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości”. Trzeba w tym miejscu wskazać, że współwłaściciele w drodze umowy uprawnienie to mogą wyłączyć na czas nie dłuższy niż lat pięć. Jednakże w ostatnim roku przed upływem zastrzeżonego terminu dopuszczalne jest jego przedłużenie na dalsze lat pięć; przedłużenie można ponowić. Jak wynika z zacytowanego przepisu podział rzeczy jest niedopuszczalny jeżeli jest sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. W praktyce podział rzeczy nie wchodzi w rachubę s sytuacji, gdy danej rzecz ze względu na jej charakter nie da się podzielić.

Kolejną metodą zniesienia współwłasności rzeczy jest przyznanie własności rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty udziałów pozostałych współwłaścicieli. Prawo własności w całości należy wówczas do jednego z dawnych współwłaścicieli, który to spłaca w pieniądzu pozostałych współwłaścicieli (proporcjonalnie do ich dawnych udziałów we własności).

Ostatnią z metod zniesienia współwłasności rzeczy jest sprzedaż rzeczy wspólnej przez wszystkich współwłaścicieli na rzecz osoby trzeciej i podział uzyskanej z tej sprzedaży cenny, proporcjonalnie do wcześniej posiadanych udziałów we współwłasności.

Są to 3 podstawowe metody zniesienia współwłasności. Warto przy tym pamiętać, że w przypadku kiedy między współwłaścicielami nie ma zgody, co do tego w jaki sposób znieść współwłasność rzeczy, każdy z nich może wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy.  Co istotne, w niektórych przypadkach umowa znosząca współwłasność np. poprzez przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli może wymagać zachowania szczególnej formy, dotyczy to np. zniesienia współwłasności nieruchomości (wówczas niezbędna jest forma aktu notarialnego).