Intercyza – czym jest i kiedy warto ją zawrzeć?

Żeby odpowiedzieć na pytanie, czym jest intercyza, należy wyjść od przedstawienia kilku ważnych przepisów regulujących kwestie stosunków majątkowych między małżonkami. Oczywiście tematykę tę szczegółowo reguluje Kodeks rodzinny i opiekuńczy. 

Majątek wspólny małżonków

Zgodnie z ogólną zasadą z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Tym samym, co do zasady więc majątek, który gromadzą małżonkowie po zawarciu związku małżeńskiego stanowi ich wspólny majątek. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

1)pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;

2) dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;

3) środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;

4) kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie w ZUS.

Majątkiem wspólnym razem zarządzają małżonkowie. 

Majątek osobisty małżonka 

Jednakże to tylko ogólna zasada. Jest bowiem szereg składników, które nie wchodzą do majątku wspólnego, a stanowią majątek osobisty każdego z małżonków, którym ten małżonek zarządza samodzielnie.  Przykładowo do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

1)przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;

2)przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;

3)prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;

4)przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;

5)prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;

6)przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;

7)wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;

8)przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;

9)prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;

10)przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Dzięki tak poczynionym ogólnym uwagą można przejść do wyjaśnienia istoty intercyzy.

Intercyza czym konkretnie jest? 

Intercyza, a właściwie umowa majątkowa małżeńska, to umowa zawierana pomiędzy małżonkami lub osobami zamierzającymi wstąpić w związek małżeński, która zmienia zasady ustawowej wspólności majątkowej. Zawierana jest ona w formie aktu notarialnego. Jest kilka rodzajów intercyzy, uzależnionych od celów, które chcą osiągnąć małżonkowie (ewentualnie przyszli małżonkowie). 

Rodzaje intercyzy:

Umowa wyłączająca wspólność majątkową (stosowana w praktyce najczęściej) – wprowadza rozdzielność majątkową między małżonkami albo rozdzielność z wyrównaniem dorobków. W przypadku wprowadzenia rozdzielności majątkowej, w uproszczeniu, przedmioty, prawa nabyte przez danego małżonka wchodzą tylko do jego majątku, między małżonkami nie występuje bowiem majątek wspólny. 

Umowa rozszerzająca wspólność majątkową – polega na tym, że do majątku wspólnego małżonków, na mocy postanowień tej umowy, wchodzą również składniki, które według ogólnej regulacji (opisanej powyżej) wchodziłby do majątku osobistego danego małżonka. Np. małżonkowie mogą ustalić, że prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy, które co do zasady przysługiwałby jednemu z nich, wejdą do majątku wspólnego. 

 – Umowa ograniczająca wspólność majątkową – na mocy tej umowy małżonkowie ograniczają zakres wspólności ustawowej, ale jej nie wyłączają całkowicie. Mogą np. umówić się, że pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków zamiast do majątku wspólnego (jak to wynika z ogólnej zasady) będą wchodziły do majątku osobistego każdego z nich. 

Konkludując zatem, intercyza pozwala na odmienną regulację kwestii majątkowych między małżonkami, niż wynika to z ogólnych przepisów. Jeżeli małżonkowie nie zawrą stosownej umowy majątkowej (intercyzy), to wówczas rzecz jasna obowiązują ich ogólne regulacje, które w skrócie opisałem na samym początku. 

Kiedy najczęściej zawierana jest intercyza? 

Często z tego rozwiązania korzystają osoby prowadzące działalność gospodarczą, wprowadzając wówczas w swoim małżeństwie rozdzielność majątkową. Takie rozwiązanie ogranicza ryzyko, albowiem w przypadku niepowodzenia działalności gospodarczej wierzyciele będą mogli zaspokoić się jedynie z majątku osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Drugi małżonek jest chroniony, i nie spoczywa na nim odpowiedzialność za długi związane z prowadzonym przez męża czy żonę biznesem. Ale uwaga, należy pamiętać, że zgodnie z art. 471 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego „Małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome”. Także w praktyce oznacza to, że zawierając umowę powinniśmy poinformować o intercyzie naszego przyszłego kontrahenta.  

Intercyza a dziedziczenie 

I na koniec chyba najciekawsza rzecz, a w zasadzie kontrowersja, która narosła wokół kwestii wpływu zawarcia intercyzy przez małżonków na późniejsze dziedziczenie. Otóż wbrew powszechnej opinii,  intercyza nie wpływa na dziedziczenie. W przypadku śmierci jednego z małżonków stosuje się ogólne regulacje prawa spadkowego, a intercyza nie stanowi przeszkody, żeby dana osoba dziedziczyła po swoim zmarłym małżonku. 

Comments are closed.