Kilka słów o kancelarii

Radcowie prawni Paweł KasprzykKarol Waliszewski są członkami Okręgowej Izby Radców Prawnych w Gdańsku.

Prowadzona przez nas Kancelaria zajmuje się obsługą prawną przedsiębiorców oraz osób fizycznych. W swojej działalności kierujemy się zasadami profesjonalizmu, rzetelności, poufności oraz kompleksowym podejściem do powierzonych zleceń.

1. Ile kosztuje opłacenie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej?


Często zdarza się, że osoby rozważające możliwość złożenia wniosku o ogłoszenie tzw. upadłości konsumenckiej zaczynają rozmowę od zasadniczego pytania – Panie mecenasie, a ile w zasadzie będzie kosztować złożenie takiego wniosku?

Zgodnie z art. 76a ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: „Od wniosku o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej pobiera się opłatę podstawową”. Opłata podstawowa wynosi obecnie 30 zł i taką właśnie kwotę należy uiścić składając wniosek. Nie ulega wątpliwości, iż jest to niewielka opłata, dzięki czemu większa grupa osób może sobie pozwolić na wszczęcie postępowanie upadłościowego.

Oczywiście jeżeli ktoś korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika tj. radcy prawnego czy adwokata musi liczyć się z koniecznością uiszczenia wynagrodzenia za podejmowane przez niego czynności. Wysokość takiego wynagrodzenia pozostaje w kwestii ustaleń między klientem a jego pełnomocnikiem.

Należy jednak pamiętać, że prawidłowe i rzetelne przygotowanie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej jest w tym przypadku bardzo ważne, bowiem jego uwzględnienie przez Sąd otwiera drogę do oddłużenia dłużnika.

Dlatego też warto skorzystać z pomocy profesjonalisty.

Gotowy dowiedzieć się więcej?

tel. + 48 58 380 86 86,  kom. + 48 504 920 922

2. Czy małżonkowie mogą razem złożyć wniosek o ogłoszenie tzw. upadłości konsumenckiej?


W naszej dotychczasowej praktyce wielokrotnie spotykaliśmy się z pytaniem czy małżonkowie mogą wspólnie złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości?

W obecnym stanie prawnym przepisy nie przewidują takiej możliwości. Zatem, każdy z małżonków powinien złożyć oddzielnie wniosek o ogłoszenie swojej upadłości. Z naszych dotychczasowych obserwacji wynika, że sąd rozpoznając takie wnioski bardzo często stara się podchodzić do sprawy całościowo, wyznaczając przykładowo posiedzenia w obu sprawach bezpośrednio po sobie.

Trzeba bowiem pamiętać, że niejednokrotnie zobowiązania zaciągane były przez małżonków wspólnie, na przykład na zaspokojenie potrzeb rodziny. W takich sytuacjach, każdy z małżonków w spisie wierzycieli we wniosku o ogłoszenie upadłości wskazuje zobowiązanie zaciągnięte wspólnie.

I na koniec jeszcze jedna istotna uwaga, złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez któregokolwiek z małżonków, a w dalszej kolejności ogłoszenie przez sąd jego upadłości, powoduje, że między małżonkami powstaje z mocy prawa rozdzielność majątkowa.

Majątek, który wcześniej zaliczany był do majątku wspólnego małżonków, wchodzi w skład masy upadłości dłużnika.

Drugi małżonek może natomiast zgłosić swoją wierzytelność wynikającą z udziału w majątku wspólnym w ramach toczącego się postępowania upadłościowego.

3. Kiedy były przedsiębiorca może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej?


Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustawy Prawo upadłościowe, osoba fizyczna, która prowadziła jednoosobową działalność gospodarczą może złożyć wniosek o ogłoszenie tzw. upadłości konsumenckiej zaraz po wyrejestrowaniu działalności gospodarczej z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).

Przepisy w tym względzie uległy liberalizacji z dniem 1 stycznia 2016 r., kiedy to ustawodawca zniósł wymóg, zgodnie z którym taki wniosek były przedsiębiorca mógł złożyć dopiero po upływie 1 roku od wyrejestrowania działalności gospodarczej z CEIDG.

W tym miejscu należy jednak zwrócić uwagę na art. 4914 ust. 2 pkt 3, który stanowi, że Sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, jeżeli w okresie 10 lat przed dniem zgłoszenia takiego wniosku dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości, chyba że przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

W praktyce oznacza to, że co do zasady Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej byłego już przedsiębiorcy, jeżeli w czasie, kiedy prowadził on jeszcze działalność gospodarczą nie złożył w terminie wniosku o upadłość jako przedsiębiorca.

Wymaga bowiem wskazania, iż osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, w przypadku powstania stanu niewypłacalności ma obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie swojej upadłości.

Jeżeli bowiem tego nie zrobi, to co do zasady traci zdolność upadłościową jako konsument przez 10 lat od zamknięcia działalności gospodarczej. Sąd mimo zaistnienia przesłanki negatywnej ma możliwość ogłoszenia upadłości konsumenckiej byłego jednoosobowego przedsiębiorcy, jeżeli przemawiają za tym względy słuszności lub względy humanitarne.

Należy wówczas wykazać jakie, to okoliczności przemawiają za taką decyzją Sądu, za niewystarczającą należy uznać jedynie złą sytuację finansową dłużnika.

Warto powołać się np. na ciężki stan zdrowia czy wiek utrudniający znalezienie nowej pracy, czy innego rodzaju trudną sytuację życiową.

4. Kto może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej?


Wydawałoby się, że odpowiedź na tak postawione pytanie może być jedna – wniosek o upadłość konsumencką może złożyć osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej (konsument), jeżeli stała się niewypłacalna. Niewypłacalność to stan, w którym dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

Czy spełnienie jednak tylko tej jednej przesłanki jest wystarczające? Otóż nie.

Ustawodawca przewidział bowiem szereg innych przesłanek, od spełnienia których zależy skuteczne złożenie takiego wnioski i pozytywne rozpatrzenie go przez sąd.

Najważniejsza z nich – do niewypłacalności lub istotnego zwiększenia jej stopnia nie doszło na skutek umyślnego działania dłużnika lub wskutek jego rażącego niedbalstwa (np. dłużnik z pełną świadomością zaciągał kolejne pożyczki wiedząc, że i tak nie będzie ich spłacał).

Kolejne są to tzw. przesłanki negatywne, wskazują w jakich sytuacjach sąd oddala wniosek. Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku:

  1. w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe (konsumenckie), jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika,
  2. ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli uchylono z powodów wskazanych w art. 49120 ustawy
    z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe. Tymi powodami są m.in.: niewykonywanie przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli; niezłożenie przez upadłego w terminie sprawozdania z wykonania planu spłaty wierzycieli; zatajenie w sprawozdaniu z wykonania planu spłaty wierzycieli osiągniętego przychodu lub nabytego majątku; ukrywanie majątku; dokonywanie takiej czynności prawnej, która została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli;
    w okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli upadły dokonywał takich, czynności prawnych, dotyczących jego majątku, które mogłyby pogorszyć jego zdolność do wykonania planu spłaty wierzycieli.
  3. dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości,
  4. czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli.

Należy jednak zauważyć, że wystąpienie którejś z powyższych negatywnych przesłanek nie oznacza automatycznego oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Sąd bowiem może mimo to ogłosić upadłość, jeżeli jest to uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi. Jest to jednak uznaniowa decyzja sądu uzależniona od całościowej oceny sytuacji życiowej dłużnika.

Ponadto, Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku w stosunku do dłużnika prowadzono już postępowanie upadłościowe,w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań, chyba że do niewypłacalności dłużnika lub zwiększenia jej stopnia doszło pomimo dochowania przez dłużnika należytej staranności lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Zasadą zatem jest, że Sąd nie ogłosi ponownie upadłości konsumenckiej jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe. Względy słuszności i humanitarne stanowią jednak wyłom od tej zasady.

Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli dane podane przez dłużnika we wniosku są niezgodne z prawdą lub niezupełne, chyba że niezgodność lub niezupełność nie są istotne lub przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Podsumowując, ogłoszenie upadłości konsumenckiej, a w jej następstwie umorzenie części bądź nawet całości zadłużenia musi zostać poprzedzone wnikliwym badaniem czy dłużnik spełnia wszelkie ustawowe kryteria.

5. Korzyści z upadłości konsumenckiej

Sąd może ogłosić upadłość osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej (konsumenta), jeżeli stał się on niewypłacalny. Niewypłacalność to stan, w którym dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

Celem upadłości konsumenckiej jest z jednej strony oddłużenie niewypłacalnego konsumenta, poprzez umorzenie w całości lub w części jego długów, z drugiej strony natomiast – zapewnienie ochrony wierzycielowi w postaci odzyskania należności od niewypłacalnego konsumenta. Upadłość konsumencka jest niewątpliwie korzystnym rozwiązaniem dla dłużnika, bowiem może się okazać, że jej ogłoszenie stanowi jedyną szansę na wyjście ze stanu nadmiernego zadłużenia.

Oddłużenie konsumenta

Po pierwsze, celem upadłości konsumenckiej jest oddłużenie konsumenta, które w określonych sytuacjach może wiązać się również z umorzeniem części jego zadłużenia, które powstało przed dniem ogłoszenia upadłości (niekiedy umorzeniem całości zadłużenia). Warunkiem skorzystania z tego dobrodziejstwa jest uczciwe, zgodne z prawem działanie konsumenta zarówno przed ogłoszeniem upadłości, jak i w toku postępowania. Jeżeli więc konsument doprowadził do swojej niewypłacalności umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, podejmował działania na szkodę swoich wierzycieli, ukrywał majątek w toku postępowania, lub nie wykonywał innych obowiązków wynikających z ustawy – nie ma możliwości ogłoszenia upadłości konsumenckiej.

Uniknięcie postępowania egzekucyjnego

Kolejną korzyścią związaną z upadłością konsumencką jest uniknięcie konieczności brania udziału w kilku indywidualnych, niezależnych od siebie postępowaniach egzekucyjnych w przypadku, gdy konsument ma obowiązek zaspokojenia roszczeń względem wielu wierzycieli. Postępowanie upadłościowe łączy w sobie wszystkie roszczenia wierzycieli wobec konsumenta i umożliwia skumulowanie ich w ramach jednego postępowania.

Rozłożenie części długu na raty

W ramach ustalonego przez sąd planu spłaty wierzycieli istnieje możliwość rozłożenia części długu na raty. W każdym przypadku, ustalając plan spłaty wierzycieli, sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe dłużnika, stan majątku, konieczność utrzymania jego i osób pozostających na jego utrzymaniu, w tym ich potrzeby mieszkaniowe.

Zawieszenie postępowań o zapłatę

Z chwilą ogłoszenia upadłości wszystkie postępowania o zapłatę wszczęte przed jej ogłoszeniem, toczące się przeciwko konsumentowi, ulegają zawieszeniu. Zawieszeniu ulega także postępowanie egzekucyjne, co niewątpliwie zwiększa komfort psychiczny konsumenta.

Środki na nowe lokum mieszkaniowe

Ponadto, upadłość konsumencka umożliwia wsparcie konsumenta w zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych. Jeżeli w skład masy upadłości wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydziela się upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od 12 do 24 miesięcy. Do czasu zbycia lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, istnieje możliwość uzyskania zaliczki na poczet tej kwoty. W związku z tym, upadły ma zapewnione środki na poszukiwanie nowego lokalu mieszkalnego.

Zatrzymanie naliczania odsetek

Kolejna bezpośrednia korzyść upadłości konsumenckiej to zatrzymanie naliczania odsetek od wierzytelności niezabezpieczonych rzeczowo. Naliczanie odsetek zostaje zatrzymane z chwilą ogłoszenia upadłości. Gwarantuje to pewność, że dług konsumenta nie będzie się powiększał.
Z toku postępowania upadłościowego możliwe jest także zawarcie układu z wierzycielami, czyli swego rodzaju ugody, co do której zakresu nie ma ograniczeń – jej zakres zależy jedynie od poczynionych ustaleń między upadłym a wierzycielami.

Wykreślenie z rejestru dłużników KRS

Korzyścią z upadłości konsumenckiej jest także to, iż w momencie umorzenia zobowiązań konsumenta, sąd rejestrowy z urzędu wykreśla jego dane z rejestru dłużników niewypłacalnych w Krajowym Rejestrze Sądowym.

6. Co dzieje się z mieszkaniem bądź domem jednorodzinnym należącym do dłużnika, w którym zamieszkuje, po ogłoszeniu jego upadłości konsumenckiej?

Niewątpliwie jest to jedno z pierwszych pytań, które nasuwa się osobom rozważającym możliwość złożenia do Sądu wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Z dniem ogłoszenia upadłości dłużnika nieprowadzącego działalności gospodarczej – konsumenta, mieszkanie bądź dom jednorodzinny stają się jednym z elementów masy upadłości. Co istotne, w toku dalszego postępowania upadłościowego winny być one zbyte, a kwoty pochodzące ze sprzedaży przeznaczone na zaspokojenie wierzycieli.  

W art. 49113 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, ustawodawca przewidział jednak szczegółowe rozwiązania dotyczące zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych upadłego, w sytuacji gdy sprzedaży podlega mieszkanie bądź dom jednorodzinny, w którym upadły dłużnik zamieszkuje. Jeżeli w skład masy upadłości wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydziela się upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od 12 do 24 miesięcy. Kwotę tę ustala sędzia-komisarz na wniosek upadłego, kierując się potrzebami mieszkaniowymi upadłego, w tym:

- liczbą osób pozostających na utrzymaniu upadłego,

- zdolnościami zarobkowymi upadłego,

- sumą uzyskaną ze sprzedaży lokalu mieszkalnego bądź domu jednorodzinnego,

- opinią syndyka.

Sędzia-komisarz po przeanalizowaniu wniosku upadłego oraz powyższych okoliczności wydaje postanowienie, na które przysługuje zażalenie.

Do czasu zbycia lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, po jego opróżnieniu przez upadłego, istnieje możliwość uzyskania zaliczki na poczet tej kwoty, jeżeli pozwalają na to fundusze masy upadłości.

7. Czy wierzyciel może zaskarżyć postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej?

Bardzo często spotykamy się z pytaniami osób, których sąd ogłosił upadłość konsumencką, jak również wierzycieli takich osób, czy wierzyciel może zaskarżyć postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej dłużnika?

Otóż, w postępowaniu o ogłoszenie upadłości konsumenckiej wierzyciele w ogóle nie biorą udziału, stąd też nie mają możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej swojego dłużnika.

W praktyce wierzyciele dowiadują się o ogłoszeniu upadłości dłużnika po ogłoszeniu przez sąd o tym w fakcie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. Niewątpliwie takie rozwiązanie korzystne jest dla dłużnika, który nie musi obawiać się, że wierzyciel niezadowolony z faktu ogłoszenia jego upadłości będzie podejmował środki prawne celem zaskarżenia postanowienia sądu.

8. Czy wierzyciel może złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej swojego dłużnika?

 

Oczywistym jest, że wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej może złożyć sam dłużnik (osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej).

Nasuwa się jednak pytanie, czy są jeszcze jakieś inne podmioty, które posiadają legitymację do złożenia takiego wniosku?

Do niedawna tj. do 31 grudnia 2015 r. wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej mógł złożyć jedynie dłużnik. Jednakże sytuacja uległa zmianie wraz z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. nowelizacji Prawa upadłościowego.

Przyjęte zmiany dają również wierzycielowi możliwość zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, ale tylko dłużnika - byłego przedsiębiorcy, po zaprzestaniu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, jeżeli od dnia wykreślenia takiej osoby z właściwego rejestru nie upłynął rok.

Stosuje się to rozwiązanie odpowiednio do osób, które przestały być wspólnikami osobowych spółek handlowych oraz osób, które faktycznie prowadziły działalność gospodarczą, pomimo jej niezarejestrowania, jeżeli od dnia zaprzestania prowadzenia działalności nie upłynął rok.

Postępowanie o ogłoszenie upadłości tej grupy osób, byłych już przedsiębiorców, wszczęte z wniosku wierzyciela, prowadzi się w oparciu o przepisy dotyczące upadłości konsumenckiej.

Zarówno dłużnik, jak również wierzyciel składają wniosek o ogłoszenie upadłość konsumenckiej na urzędowych formularzach, które zostały określone rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia
17 grudnia 2015 r. w sprawie określenia wzorów formularzy wniosku o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.

Z oczywistych względów zakres danych we wniosku składanym przez wierzyciela podlega istotnemu ograniczeniu. Wymagane jest jedynie podanie danych identyfikacyjnych dłużnika oraz uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek o ogłoszenie jego upadłości.

Wierzyciel nie ma konieczności wskazywania np. innych wierzycieli czy wysokości przysługujących im wierzytelności.

Gotowy dowiedzieć się więcej?

tel. + 48 58 380 86 86,  kom. + 48 504 920 922